Kastracja oznacza chirurgiczne usunięcie gonad, czyli jąder lub jajników, albo farmakologiczne zahamowanie ich funkcji hormonalnej. Lekarze nazywają operację usunięcia jądra orchidektomią, a jajnika owariektomią. Skutki zależą od rodzaju zabiegu oraz liczby usuniętych gonad.
Sterylizacja służy innemu celowi. Wazektomia blokuje nasieniowody, a podwiązanie lub zamknięcie jajowodów utrudnia połączenie komórki jajowej z plemnikiem. Gonady pozostają na miejscu i nadal wytwarzają hormony. Sterylizacja wpływa więc głównie na płodność, natomiast kastracja powoduje wyraźną zmianę gospodarki hormonalnej.
Lekarze wykonują takie operacje z powodu niektórych nowotworów, ciężkich urazów lub innych wskazań medycznych. Określenie „kastracja chemiczna” dotyczy leków ograniczających produkcję albo działanie hormonów płciowych; w leczeniu częściej mówi się o terapii hormonalnej lub deprywacji androgenowej. Działanie leków często słabnie po ich odstawieniu, lecz czas powrotu funkcji i utrzymujące się skutki zależą od preparatu, długości terapii oraz stanu zdrowia.
Spadek libido, uderzenia gorąca, zmiany nastroju, metabolizmu i gęstości kości należą do możliwych następstw supresji hormonalnej. Decyzja wymaga konsultacji lekarskiej, świadomej zgody oraz kontroli w czasie leczenia. Zabieg bez wskazań i zgody powoduje nieodwracalną krzywdę. Przymusowa kastracja narusza prawa człowieka i może prowadzić do odpowiedzialności karnej.