Samiec alfa to potoczne określenie mężczyzny, któremu przypisuje się dominację, przywództwo, pewność siebie i powodzenie seksualne. Zwrot wywodzi się z opisów hierarchii zwierząt, a kultura popularna przeniosła go na relacje między ludźmi. Psychologia ani seksuologia nie uznają „alfy” za osobny typ osobowości lub miarę sprawności seksualnej.
Popularny obraz opiera się na uproszczonej interpretacji zachowania zwierząt. Dawne obserwacje wilków w niewoli dotyczyły rywalizacji niespokrewnionych osobników. Na wolności wataha częściej jest rodziną prowadzoną przez rodziców. Pozostałe gatunki tworzą odmienne struktury, więc jeden schemat nie opisuje zachowania wszystkich zwierząt, tym bardziej ludzi.
Pewność siebie, pozycja i wpływ człowieka zależą od grupy oraz sytuacji. Sylwetka, donośny głos, liczba partnerów czy potrzeba kontrolowania otoczenia nie potwierdzają zdolności przywódczych. Etykieta „samca alfa” często wzmacnia wąskie oczekiwania wobec mężczyzn i łączy męskość z presją, tłumieniem emocji albo seksualną natarczywością.
W relacji liczą się konkretne zachowania: szacunek dla granic, słuchanie drugiej osoby i odpowiedzialność za decyzje. Dominująca rola w seksie wymaga wspólnych ustaleń oraz możliwości przerwania sceny. Status i pewność siebie nie zastępują dobrowolnej, świadomej zgody.