Pochwica to mimowolne napięcie mięśni dna miednicy podczas próby penetracji pochwy lub na samą myśl o niej. Tampon, palec, penis czy narzędzie ginekologiczne mogą wywołać ból, pieczenie, lęk albo wrażenie przeszkody. Nasilenie objawów różni się między osobami.
Taka reakcja nie świadczy o świadomej odmowie ciała ani o określonej orientacji seksualnej. Mogą ją podtrzymywać obawa przed bólem, wcześniejsze bolesne doświadczenia, lęk lub trauma. Czasem objawom towarzyszą infekcja, suchość, wulwodynia, choroba skóry albo inne źródło bólu. Lekarz nie w każdym przypadku znajduje jedną przyczynę.
Ginekolog może delikatnie ocenić objawy i wykluczyć schorzenia wymagające osobnego leczenia. Pomoc często łączy wyjaśnienie anatomii, fizjoterapię uroginekologiczną, psychoterapię lub konsultację seksuologiczną. Niektórym osobom służą ćwiczenia oddechowe i stopniowe oswajanie penetracji, także z użyciem dilatorów, lecz plan ustala się ze specjalistą.
Penetracja mimo bólu i przytrzymywanie osoby siłą nasilają lęk oraz grożą urazem. Każde badanie, ćwiczenie i zbliżenie wymaga dobrowolnej zgody oraz możliwości przerwania. Konsultacja medyczna jest potrzebna przy uporczywym bólu, krwawieniu, nietypowej wydzielinie albo wtedy, gdy objawy utrudniają badania lub życie seksualne.